Η άρνηση Τζα­βέλλα να εμφα­νι­στεί στην Επι­τροπή Θεσμών -Δια­φάνειας για τις υποκλοπές και η πολι­τική κάλυψη Φλω­ρίδη - Εγκρι­τοι νομι­κοί σχο­λιάζουν στο Documento.

Λίγο προ­τού αφυ­πη­ρε­τήσει (στις 30 Ιου­νίου) από την Εισαγ­γε­λία του Άρειου Πάγου ο Κων­στα­ντίνος Τζα­βέλ­λας επέλεξε να πει «όχι» στην πρόσκληση σε ακρόαση από την Επι­τροπή Θεσμών και Δια­φάνειας της Βου­λής για θέματα που αφο­ρούν λει­τουρ­γικά ζητήματα της Δικαιο­σύνης.

Η επι­λογή αυτή, για την οποία κρίνε­ται ο Κων. Τζα­βέλ­λας, απο­τε­λεί από μόνη της «σοβαρό θεσμικό γεγο­νός», όπως είπαν στο Documento έγκρι­τοι νομι­κοί και δικη­γόροι. Τη χαρα­κτήρι­σαν δε «προ­σχη­μα­τικό δογ­μα­τι­σμό» προ­κει­μένου να απο­φύγει τη λογο­δο­σία σχε­τικά με την υπόθεση των υπο­κλο­πών, την οποία πρόσφατα έθαψε βαθιά στο αρχείο, αρνούμε­νος να διε­ρευ­νήσει το κακούρ­γημα της απόπει­ρας κατα­σκο­πείας.

Ο υπουρ­γός Δικαιο­σύνης Γιώρ­γος Φλω­ρίδης έσπευσε να υπε­ρα­σπι­στεί την απόφαση Τζα­βέλλα κρίνο­ντας ότι η αντι­πο­λίτευση που ζήτησε την κλήση του (ανα­φέρθηκε στο ΠΑΣΟΚ συγκε­κρι­μένα) προ­βαίνει σε «συνταγ­μα­τική εκτροπή» επειδή επι­δι­ώ­κει να ελέγξει τον εισαγ­γε­λέα του Αρειου Πάγου για την αρχειο­θέτηση αυτή.

Η εμπλοκή Τζα­βέλλα στις υπο­κλο­πές

Ο Κων. Τζα­βέλ­λας έχει να καλύψει τις δικές του σκιές, αφού ως ανα­πλη­ρω­τής επο­πτεύων εισαγ­γε­λέας της ΕΥΠ είχε εγκρίνει την παρα­κο­λούθηση για λόγους εθνι­κής ασφα­λείας έντεκα προ­σώ­πων που έγι­ναν επι­πλέον και στόχοι του κατα­σκο­πευ­τι­κού λογι­σμι­κού Predator. Οπως επε­σήμανε ο δικη­γόρος Ζαχα­ρίας Κεσ­σές, συνήγο­ρος θυμάτων των υπο­κλο­πών, ο Κων. Τζα­βέλ­λας είχε κλη­θεί στην Επι­τροπή Θεσμών και Δια­φάνειας της Βου­λής ακόμη μία φορά, το 2022 και τότε πάλι δεν είχε αρνη­θεί να μετα­βεί.

Οπως είχε γράψει το Documento στο ρεπορ­τάζ «Συγκάλυψη διά του νομικά διάτρη­του απορ­ρήτου» στις 5 Σεπτεμ­βρίου 2022, τότε (όπως και τώρα) είχε επι­κα­λε­στεί την ίδια απόφαση της Ολο­μέλειας των Εισαγ­γε­λέων του Αρειου Πάγου του 2011. Τότε για να αρνη­θεί να απα­ντήσει σε οποια­δήποτε ερώ­τηση σχε­τικά με τη δια­δι­κα­σία των νομότυ­πων επι­συν­δέσεων τις οποίες επόπτευε. Τώρα προ­κει­μένου να μην προ­σέλθει καθόλου στην επι­τροπή της Βου­λής.

Δεν πρόκει­ται όμως για απόφαση, αλλά περισ­σότερο για «γνώμη», επι­ση­μαίνει στο Documento ο καθη­γη­τής Συνταγ­μα­τι­κού Δικαίου Ακρίτας Καϊδα­τζής. Υπο­γε­γραμ­μένη από την τότε εισαγ­γε­λέα ΑΠ Ιωάννη Τέντε, η γνώμη αυτή υπο­στη­ρίζει ότι η διάταξη του κανο­νι­σμού της Βου­λής που ανα­φέρει πως η

Επι­τροπή Θεσμών και Δια­φάνειας «μπο­ρεί να καλεί σε ακρόαση τον πρόε­δρο και τους αντι­προ­έδρους του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, του Άρειου Πάγου και του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου» αντι­βαίνει στη συνταγ­μα­τική διάκριση των εξου­σιών.

Δεν πρέπει πάντως να ξεχνά κανείς ότι μέσα σε αυτήν τη συγκυ­ρία ο πρώην υπουρ­γός Χρήστος Σπίρ­τζης, στόχος παρα­κο­λούθη­σης του Predator, έχει ήδη υπο­βάλει στον Άρειο Πάγο αίτημα ανάσυρ­σης της δικο­γρα­φίας των υπο­κλο­πών που δια­τήρησε στην… κατάψυξη ο Κων. Τζα­βέλ­λας. Αλλά και αίτημα εξαίρε­σης του κ. Τζα­βέλλα λόγω της προ­σω­πι­κής του εμπλο­κής στις υπο­κλο­πές. Πλην όμως ο τελευ­ταίος έχει ήδη ανα­θέσει την υπόθεση στον αντει­σαγ­γε­λέα Ευάγ­γελο Μπα­κέλα, που θεω­ρείται ο επι­κρα­τέστε­ρος διάδο­χός του και δεν απο­κλείε­ται να τον βγάλει λάδι!

Οι εισαγ­γε­λείς που προ­σήλθαν στη Βουλή

Ο Κων. Τζα­βέλ­λας δεν είναι ο πρώ­τος εισαγ­γε­λέας Άρειου Πάγου που αρνείται αντίστοιχη πρόσκληση. Είχε προη­γη­θεί η Γεωρ­γία Αδει­λίνη, ενώ αρνη­τική ήταν και η στάση το 2024 της τότε εισαγ­γε­λέα της ΕΥΠ Βασι­λι­κής Βλάχου όταν ζητήθη­καν στοι­χεία για τον πει­θαρ­χικό της έλεγχο, καθώς και η κλήτευση της τότε αντι­προ­έδρου του ΑΠ και προ­έδρου του Πει­θαρ­χι­κού Συμ­βου­λίου Ελένης Φρα­γκάκη.

Από την άλλη, δεκάδες εισαγ­γε­λείς και δικα­στι­κοί έχουν προ­σέλθει και τοπο­θε­τη­θεί σε επι­τρο­πές της Βου­λής. Μεταξύ αυτών η πρώην εισαγ­γε­λέας του ΑΠ Ξένη Δημη­τρίου και ο αντει­σαγ­γε­λέας του ΑΠ Γιάν­νης Αγγε­λής στην Προ­α­να­κρι­τική για την υπόθεση της Novartis. Ο υπουρ­γός Δικαιο­σύνης Γ. Φλω­ρίδης σχο­λίασε ότι «η άρνηση του εισαγ­γε­λέα είναι τεκμη­ρι­ω­μένη», ενώ επέκρινε την αντι­πο­λίτευση για «συνταγ­μα­τική εκτροπή». «Είναι κανο­νι­κότατη εκτροπή» είπε «το να θέλεις να ελέγξεις δικα­στικό λει­τουργό για απόφαση που πήρε».

Κοβέσι «καρ­φώ­νει» Φλω­ρίδη και ΑΠ στην Κομι­σιόν

Την ίδια ώρα ο Γ. Φλω­ρίδης κατέθεσε και πέρασε τρο­πο­λο­γία-εξπρές που επι­σπεύδει τη δια­δι­κα­σία εξέτα­σης αδι­κη­μάτων στα οποία εμπλέκο­νται βου­λευ­τές. Η τρο­πο­λο­γία ανα­θέτει την ανάκριση πολι­τι­κών προ­σώ­πων κατη­γο­ρούμε­νων για κακουρ­γήματα σε εφέτες (και όχι πρω­το­δίκες) ανα­κρι­τές.

Η Ευρω­παία γενική εισαγ­γε­λέας Λάουρα Κοβέσι όχι μόνο έστειλε επι­στολή στον Γ. Φλω­ρίδη, αλλά δια­μαρ­τυ­ρήθηκε και προς την Κομι­σιόν τόσο για την τρο­πο­λο­γία όσο και για τη διετή (αντί πεντα­ετή) ανα­νέωση της θητείας των εντε­ταλ­μένων Ελλήνων εισαγ­γε­λέων της EPPO από το Ανώ­τατο Δικα­στικό Συμ­βούλιο του ΑΠ.

Ο Γ. Φλω­ρίδης ισχυ­ρίστηκε ότι δεν επη­ρε­άζο­νται οι εξου­σίες της EPPO. Από πλευ­ράς του ο δικη­γόρος Κώστας Παπα­δάκης εκτιμά πως «η δυνα­τότητα επι­βο­λής ενός χαμη­λότε­ρου βαθμού εισαγ­γε­λέα ή συνύπαρ­ξης προ­φα­νώς δημιουρ­γεί προ­βλήματα» καθότι πολ­λοί Ευρω­παίοι εισαγ­γε­λείς είναι «εισαγ­γε­λείς πρω­το­δι­κών και ο ανα­κρι­τής εφέτης είναι έναν βαθμό παρα­πάνω».

«Στη δημο­κρα­τία κανείς δεν ασκεί εξου­σία ανέλεγ­κτος»

Ακρίτας Καϊδατζής, Αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ

Θεμέλιο του πολι­τεύμα­τος είναι η λαϊκή κυριαρ­χία, λέει το άρθρο 1 παρ. 2 του Συντάγ­μα­τος. Όλες οι εξου­σίες πηγάζουν από τον λαό και υπάρ­χουν υπέρ του λαού και του έθνους, υπε­ρθε­μα­τίζει η παρ. 2. Οι απο­φάσεις των δικα­στη­ρίων εκτε­λούνται στο όνομα του ελλη­νι­κού λαού, διευ­κρι­νίζει το άρθρο 26 παρ. 2. Με μια λέξη: το πολίτευμά μας είναι δημο­κρα­τικό.

Στη δημο­κρα­τία κανείς, όσο ψηλά κι αν βρίσκε­ται, δεν ασκεί εξου­σία ανέλεγ­κτος. Αυτό είναι το ελάχι­στο περιε­χόμενο, η πεμ­πτου­σία, του δημο­κρα­τι­κού πολι­τεύμα­τος. Οι υπουρ­γοί ελέγ­χο­νται από την κοι­νο­βου­λευ­τική αντι­πο­λίτευση, αλλά και από τα δικα­στήρια. Το ίδιο και οι βου­λευ­τές. Οι νόμοι που ψηφίζει η Βουλή ελέγ­χο­νται κατά την εφαρ­μογή τους από τα δικα­στήρια.

Οι δικα­στι­κοί λει­τουρ­γοί ελέγ­χο­νται από δικα­στικά συμ­βούλια και οι απο­φάσεις τους από ανω­τέρα δικα­στήρια. Τι γίνε­ται όμως με τους δικα­στι­κούς και εισαγ­γε­λι­κούς λει­τουρ­γούς που βρίσκο­νται (γιατί κάποιοι τους έβα­λαν) στην ανώ­τατη θέση της ιεραρ­χίας; Αυτοί θα ασκούν εξου­σία χωρίς κανέναν έλεγχο; Χωρίς καμιά λογο­δο­σία και άρα χωρίς καμιά ευθύνη; Ναι, μας λέει ο εισαγ­γε­λέας του Άρειου Πάγου. Χωρίς, προ­φα­νώς, να αντι­λαμ­βάνε­ται πόσο βαθιά αντι­δη­μο­κρα­τική είναι αυτή η αντίληψη. Και χωρίς, δυστυ­χώς, να εξε­γείρε­ται ο πολι­τι­κός και ο νομι­κός κόσμος της χώρας.

Η άρνηση εμφάνι­σης στη Βουλή συνι­στά βαρύτατο θεσμικό ατόπημα. Κανείς, όσο ψηλά κι αν είναι, δεν δικαιούται να αρνη­θεί να παρα­στεί ενώ­πιον της εθνι­κής αντι­προ­σω­πείας, του μόνου κρα­τι­κού οργάνου που εκλέγε­ται από τον λαό και έχει άμεση λαϊκή νομι­μο­ποίηση.

Ο Κανο­νι­σμός της Βου­λής προ­βλέπει τη δυνα­τότητα κλήσης ενώ­πιον της Επι­τρο­πής Θεσμών και Δια­φάνειας μιας σει­ράς κρα­τι­κών λει­τουρ­γών. Μεταξύ τους κατο­νο­μάζει ρητά και τον εισαγ­γε­λέα του Άρειου Πάγου.

Είναι μια ελάχι­στη μορφή λογο­δο­σίας, ούτε καν έλεγ­χος με την κυριο­λε­κτική σημα­σία της λέξης, για ανώ­τα­τους κρα­τι­κούς λει­τουρ­γούς που οι ενέρ­γειές τους δεν ελέγ­χο­νται με άλλο τρόπο. Η διάταξη είναι αντι­συ­νταγ­μα­τική, αντι­τάσ­σει ο κ. εισαγ­γε­λέας. Και επι­κα­λείται μια παλιότερη γνώμη (και όχι απόφαση) της διοι­κη­τι­κής ολο­μέλειας της Εισαγ­γε­λίας του Άρειου Πάγου.

Ωσάν η γνώμη αυτή να είναι θέσφατο, ιερό κείμενο που υπε­ρι­σχύει του Συντάγ­μα­τος και αψηφά τη δημο­κρα­τία. Σε μια δημο­κρα­τία όμως κανένας κρα­τι­κός λει­τουρ­γός δεν μπο­ρεί να δρα αν(εξ)έλεγ­κτος. Ακόμη κι αν είναι δικα­στι­κός λει­τουρ­γός. Πολλώ δε μάλ­λον όταν είναι εισαγ­γε­λι­κός λει­τουρ­γός, δηλαδή δεν ενερ­γεί με δικα­στι­κές απο­φάσεις που απαγ­γέλ­λο­νται σε δημόσια συνε­δρίαση δικα­στη­ρίου και είναι ειδικά και εμπε­ρι­στα­τω­μένα αιτιο­λο­γη­μένες.

«Θεσμική υπο­κρι­σία»

Κώστας Παπαδάκης, Δικηγόρος

Η απάντηση του κ. Τζα­βέλλα στην επι­τροπή που τον κάλεσε ισο­δυ­να­μεί με πάγια άρνηση προ­σέλευ­σης και αξίζει τον κόπο να διε­ρευ­νη­θεί δημο­σιο­γρα­φικά αν από το 2011, όταν εκδόθηκε αυτή η απόφαση της διοι­κη­τι­κής ολο­μέλειας του Άρειου Πάγου που επι­κα­λείται μέχρι σήμερα, υπάρ­χει ή δεν υπάρ­χει επίσκεψη οποιου­δήποτε εισαγ­γε­λέα του Άρειου Πάγου ή στην Επι­τροπή Θεσμών και Δια­φάνειας ή σε οποια­δήποτε άλλη επι­τροπή της Βου­λής.

Αν υπάρ­χουν τέτοιες επι­σκέψεις, το να ανα­σύρει από το 2011 μια απόφαση και να τη χρη­σι­μο­ποιεί επι­λε­κτικά, χωρίς μάλι­στα να δια­τυ­πώ­νει αιχμές για το αντι­κείμενο συζήτη­σης για το οποίο καλείται, το οποίο είναι τα λει­τουρ­γικά προ­βλήματα της Δικαιο­σύνης (δεν είναι ούτε οι υπο­κλο­πές ούτε η διάταξή του ούτε κάτι άλλο), αυτό σημαίνει υπε­κφυγή, προ­σχη­μα­τική χρήση της δικαιο­λο­γίας περί ανε­ξαρ­τη­σίας των αρχών.

Η ανε­ξαρ­τη­σία και η διάκριση των εξου­σιών δεν απο­κλείουν τον διάλογο μεταξύ τους. Απο­κλείουν τις παρεμ­βάσεις. Προ­φα­νές και εύλογο είναι οι εκπρόσω­ποι της νομο­θε­τι­κής εξου­σίας να θέλουν να συνο­μι­λήσουν με τη δικα­στική εξου­σία.

Και αν από το περιε­χόμενο των ερω­τήσεων και της συζήτη­σης που θα τεθεί την ώρα που θα προ­σέλθει ο εισαγ­γε­λέας του Άρειου Πάγου προ­κύπτει πρόθεση παρα­βία­σης της διάκρι­σης των εξου­σιών, μπο­ρεί να απο­χω­ρήσει και να τους καταγ­γείλει. Αλλά το να πει προ­κα­τα­βο­λικά «δεν πάω», επειδή η διάκριση των εξου­σιών σημαίνει ότι δεν συνο­μι­λούμε μαζί σας, αυτό είναι ένας προ­σχη­μα­τι­κός δογ­μα­τι­σμός και στην ουσία υπε­κφυγή, επειδή αντι­λαμ­βάνε­ται ότι η στάση του απο­δο­κι­μάζε­ται.

Εξάλ­λου η Επι­τροπή Θεσμών και Δια­φάνειας δεν ελέγ­χε­ται κατά πλειο­ψη­φία από την αντι­πο­λίτευση. Προ­φα­νώς και οι εκεί βου­λευ­τές της ΝΔ συναίνε­σαν στην πρόσκλησή του. Η κάλυψη του Γ. Φλω­ρίδη δεν μπορώ να κατα­λάβω σε τι εισφέρει. Ασκεί κρι­τική και σε αυτούς που τον κάλε­σαν; Ο ίδιος ως υπουρ­γός δεν συνα­ντά την ηγε­σία του Άρειου Πάγου; Δεν έχουμε επι­σκέψεις εκα­τέρω­θεν και της ηγε­σίας του ΑΠ στο υπουρ­γείο Δικαιο­σύνης και των υπουρ­γών Δικαιο­σύνης στον Άρειο Πάγο; Συνε­πώς, νομίζω ότι υπάρ­χει μια θεσμική υπο­κρι­σία και από τις δύο πλευ­ρές.

«Το 2022 δεν υπήρχε ζήτημα διάκρισης εξουσιών;»

Ζαχαρίας Κεσσές, Δικηγόρος

Η μη εμφάνιση του εισαγγελέα του Άρειου Πάγου Κωνσταντίνου Τζαβέλλα ενώπιον της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής συνιστά ένα σοβαρό θεσμικό γεγονός, ανεξάρτητα από τις νομικές ερμηνείες που προβάλλονται για την υποχρέωση παρουσίας του. Σε ένα κράτος δικαίου η θεσμική λογοδοσία δεν αποδυναμώνει τη δικαστική ανεξαρτησία. Αντιθέτως την ενισχύει.

Η Βουλή, μέσω της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας, διαθέτει συνταγματικά κατοχυρωμένο ρόλο κοινοβουλευτικού ελέγχου και διασφάλισης της διαφάνειας των θεσμών.

Η επιλογή της πλήρους αποχής από τη διαδικασία, χωρίς καν φυσική παρουσία για τη διατύπωση θεσμικών επιφυλάξεων, δημιουργεί εύλογες εντυπώσεις αποστασιοποίησης από κάθε έννοια δημόσιας λογοδοσίας.

Η υποχρέωση θεσμικής λογοδοσίας του κ. Τζαβέλλα καθίσταται ακόμη πιο αυξημένη λόγω της προηγούμενης εμπλοκής του στην εποπτεία της ΕΥΠ, μιας υπηρεσίας που βρίσκεται στον πυρήνα της υπόθεσης των παρακολουθήσεων, αλλά και λόγω του μεταγενέστερου χειρισμού κρίσιμων πτυχών της ίδιας υπόθεσης από τη θέση του ανώτατου εισαγγελικού λειτουργού.

Όταν ένα πρόσωπο έχει υπηρετήσει σε τόσο κομβικά σημεία μιας υπόθεσης με μείζον δημοκρατικό και θεσμικό αποτύπωμα, η δημόσια λογοδοσία δεν αποτελεί πολιτική επιλογή, αλλά στοιχειώδη θεσμική υποχρέωση.

Σε κάθε περίπτωση πάντως είναι χρήσιμο να θυμόμαστε ότι ο κ. Τζαβέλλας το 2022 είχε εμφανιστεί και καταθέσει στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής χωρίς να θέσει οποιοδήποτε ζήτημα διάκρισης εξουσιών.

Η μόνη διαφορά είναι ότι τώρα γνωρίζουμε όλοι πως έχει προσωπική εμπλοκή στην υπόθεση των υποκλοπών, ενώ τότε το γνώριζε μόνο ο ίδιος. Ακόμη πιο προβληματική είναι η στάση του υπουργού Δικαιοσύνης Γιώργου Φλωρίδη, ο οποίος εμφανίζεται όχι να προβληματίζεται από αυτήν τη θεσμική άρνηση, αλλά να την επικροτεί πολιτικά.

Η εικόνα αυτή ενισχύει την αίσθηση ότι δεν λειτουργούν στην πράξη οι αναγκαίες θεσμικές ισορροπίες και η διάκριση των εξουσιών, αλλά αντιθέτως διαμορφώνεται μια δημόσια συμπόρευση μεταξύ κυβερνητικής και ανώτατης εισαγγελικής εξουσίας.

https://www.documentonews.gr/article/to-didymo-pou-thavei-ta-megala-skandala/